Meer energie, een helderder hoofd, sterkere spieren en eindelijk weer zin in seks. Testosteron wordt steeds vaker genoemd als het hormoon dat vrouwen tijdens de overgang missen. Sommige vrouwen zeggen dat ze zich na de start van een behandeling weer helemaal zichzelf voelen. Anderen merken nauwelijks verschil of krijgen vervelende bijwerkingen. In september 2026 organiseerde de Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit FDA zelfs een speciale bijeenkomst over testosterongebruik bij vrouwen. Betekent dit dat we jarenlang een belangrijk hormoon over het hoofd hebben gezien? Of lopen de enthousiaste verhalen verder vooruit dan het onderzoek?
Vrouwen maken ook testosteron aan
Testosteron staat bekend als een mannelijk hormoon, maar ook vrouwen maken het aan. Het wordt geproduceerd door de eierstokken en de bijnieren. Het hormoon speelt onder andere een rol bij seksueel verlangen, opwinding en mogelijk ook bij spieren, botten, stemming en hersenfuncties.
De hoeveelheid testosteron neemt gedurende het volwassen leven geleidelijk af. Rond het einde van de veertig kan het niveau ongeveer de helft lager zijn dan aan het begin van de twintig. Die daling begint dus al ruim vóór de menopauze en verloopt veel geleidelijker dan de afname van oestrogeen (1).
Dat onderscheid is belangrijk. Klachten tijdens de overgang worden soms automatisch toegeschreven aan “te weinig testosteron”, terwijl vermoeidheid, brain fog, somberheid en minder zin in seks veel verschillende oorzaken kunnen hebben.
Waarom is testosteron voor vrouwen in de overgang zo populair?
Vrouwen praten steeds openlijker over overgangsklachten. Tegelijk groeit de aandacht voor klachten die niet altijd voldoende verbeteren met reguliere hormoontherapie, zoals weinig energie, minder seksueel verlangen en concentratieproblemen.
Op sociale media en in sommige privéklinieken wordt testosteron daarom gepresenteerd als het ontbrekende deel van de puzzel. De interesse groeit zo snel dat de FDA op 17 september 2026 een openbare workshop organiseerde over het gebruik van testosteron bij vrouwen in en na de overgang.
Dat was geen bijeenkomst waarin een nieuw geneesmiddel werd goedgekeurd. Het doel was om te bespreken wat er al bekend is en welk onderzoek nog nodig is. Daarbij ging het onder meer over seksuele klachten, stemming, geheugen, spieren, botten, betrouwbare doseringen en de veiligheid op lange termijn. Vooral over de mogelijke gevolgen voor hart, bloedvaten en borsten bestaan nog belangrijke vragen (1).
Testosteron bij weinig zin in seks
Het beste bewijs voor testosteron bestaat bij vrouwen na de overgang met een aanhoudend verminderd seksueel verlangen. Het gaat daarbij niet simpelweg om tijdelijk wat minder zin hebben.
Artsen spreken soms over HSDD: hypoactive sexual desire disorder. Daarmee wordt een blijvend gebrek aan seksueel verlangen bedoeld waar een vrouw zelf veel last van heeft. Het kan bijvoorbeeld spanning, frustratie of problemen binnen een relatie veroorzaken.
Volgens een internationale consensus is dit momenteel de enige klacht waarvoor testosteron voldoende onderbouwd is bij vrouwen na de overgang (2).
In een grote analyse van 36 onderzoeken met in totaal bijna 8.500 vrouwen verbeterde testosteron verschillende onderdelen van de seksuele functie. Vrouwen rapporteerden onder andere meer verlangen, meer opwinding, vaker een orgasme en minder zorgen rond seksualiteit. Gemiddeld kwam het effect neer op ongeveer één extra bevredigende seksuele ervaring per maand ten opzichte van een placebo (3).
Dat kan voor een vrouw een belangrijk verschil maken, maar het laat ook zien dat testosteron geen gegarandeerde snelle oplossing is.
Minder zin betekent niet automatisch een hormoontekort
Seksueel verlangen wordt niet door één hormoon geregeld. Slaaptekort, stress, pijn bij het vrijen, vaginale droogheid, medicatie, psychische klachten, ziekte en problemen binnen een relatie kunnen allemaal invloed hebben.
Ook andere overgangsklachten kunnen indirect een rol spelen. Wie slecht slaapt, veel opvliegers heeft of zich voortdurend uitgeput voelt, heeft mogelijk minder ruimte voor intimiteit.
Daarom is het belangrijk om eerst breder te kijken. Is seks pijnlijk? Speelt er spanning? Gebruikt iemand antidepressiva of andere medicatie die het libido kan verlagen? Zijn eventuele vaginale klachten behandeld? En is een bestaande hormoonbehandeling tijdens de overgang goed ingesteld?
Een recente medische review bevestigt dat testosteron vooral kan worden overwogen bij vrouwen met aanhoudend en belastend verlies van seksueel verlangen, nadat andere mogelijke verklaringen zijn onderzocht (4).
Helpt testosteron tegen vermoeidheid?
Vermoeidheid is een veelvoorkomende klacht tijdens de overgang. Het klinkt daardoor logisch dat een hormoon dat vaak wordt gekoppeld aan kracht en daadkracht voor meer energie zou zorgen.
Toch is dat tot nu toe niet overtuigend aangetoond. Goed gecontroleerd onderzoek laat geen betrouwbaar effect zien op algemene energie of welzijn bij vrouwen die een normale, vrouwelijke dosering gebruiken (2, 3).
Dat betekent niet dat geen enkele vrouw zich energieker kan voelen. Wanneer iemand beter slaapt, meer zin in seks krijgt of zich prettiger voelt binnen haar relatie, kan haar energie indirect verbeteren. Ervaringen uit de praktijk zijn dus niet per definitie verzonnen. Ze bewijzen alleen niet dat testosteron vermoeidheid rechtstreeks behandelt.
Bij aanhoudende vermoeidheid is het daarom verstandig ook te kijken naar slaap, stress, voeding, bloedarmoede, schildklierproblemen, medicatie, depressieve klachten en andere medische oorzaken. Omdat slecht slapen je energie, stemming en concentratie beïnvloedt, is het ook belangrijk om mogelijke signalen van slaaptekort te herkennen.
Werkt testosteron tegen brain fog?
Brain fog is geen officiële diagnose, maar de term is voor veel vrouwen herkenbaar. Je kunt moeilijker op woorden komen, vergeet afspraken of hebt moeite om je aandacht bij een taak te houden. Hormonen zijn bovendien maar één mogelijke verklaring. Ook voeding, stress, slaap en beweging kunnen invloed hebben. Lees daarom ook meer over de mogelijke oorzaken van brain fog.
In 2025 verscheen een interessante studie onder 510 vrouwen in de peri- en postmenopauze. Zij gebruikten al oestrogeen, eventueel gecombineerd met progesteron, maar hadden nog steeds een laag libido en klachten rond stemming of concentratie. Na vier maanden met testosterongel of -crème rapporteerden zij gemiddeld minder geheugenproblemen, vermoeidheid en concentratieklachten (5).
Dat klinkt veelbelovend, maar het onderzoek had geen controlegroep. Zowel de vrouwen als de behandelaars wisten dat testosteron werd gebruikt. Daardoor kunnen verwachting, aandacht van de behandelaar, natuurlijke schommelingen of veranderingen in andere behandelingen de resultaten hebben beïnvloed. De studie laat dus zien dat verder onderzoek de moeite waard is. Ze bewijst nog niet dat testosteron brain fog behandelt.
Ook voor bescherming tegen dementie bestaat geen bewijs. Een tijdelijke verbetering van zelfgerapporteerde concentratie is iets heel anders dan het voorkomen van een hersenziekte die zich over tientallen jaren ontwikkelt.
Maakt testosteron je opgewekter?
Stemming en hormonen beïnvloeden elkaar, maar die relatie is ingewikkeld. Sommige kleine onderzoeken en praktijkstudies melden dat vrouwen zich beter, rustiger of zelfverzekerder voelen na de start met testosteron.
Wanneer de resultaten van de best uitgevoerde onderzoeken worden samengevoegd, ontstaat echter geen overtuigend bewijs dat een normale dosering testosteron depressieve klachten of het algemene welzijn verbetert (3).
Testosteron is daarom geen bewezen behandeling tegen depressie. Bij somberheid, angst of verlies van interesse is het belangrijk om niet alleen naar hormonen te kijken. Ernstige of langdurige psychische klachten verdienen altijd professionele aandacht.
Krijg je door testosteron sterkere spieren en botten?
Testosteron speelt bij mannen een duidelijke rol bij spieropbouw. Dat maakt de gedachte aantrekkelijk dat vrouwen met testosteron het verlies van spiermassa rond de overgang kunnen tegengaan.
Tot nu toe is bij normale doseringen voor vrouwen echter geen duidelijke verbetering aangetoond van spiermassa, spierkracht of botdichtheid (2). De beschikbare onderzoeken zijn vaak klein en duren relatief kort, waardoor subtiele of langetermijneffecten gemist kunnen worden.
Op basis van het huidige bewijs kun je testosteron dus niet zien als vervanging voor krachttraining. Het behouden van voldoende spiermassa tijdens het ouder worden is belangrijk voor je kracht, mobiliteit en gezondheid. Voor sterke botten zijn naast beweging ook voldoende eiwit, vitamine D en calcium belangrijk. Dat hoeft niet uitsluitend uit zuivel te komen: er zijn ook verschillende manieren om voldoende calcium zonder melk binnen te krijgen.
Een bloedtest geeft niet het hele antwoord
Bij mannen kan een testosteronwaarde helpen om een tekort vast te stellen. Bij vrouwen ligt dat anders. Er bestaat geen duidelijke bloedwaarde waaronder je kunt zeggen dat een vrouw door een testosterontekort klachten heeft.
Een lage uitslag bewijst niet dat testosteron de oplossing is. Andersom sluit een waarde binnen het normale bereik seksuele klachten niet uit. Bovendien zijn zeer lage concentraties bij vrouwen moeilijk nauwkeurig te meten.
Een bloedtest wordt bij een eventuele behandeling vooral gebruikt om te controleren of de dosering niet te hoog wordt. Het doel is niet om een zo hoog mogelijke waarde te bereiken, maar om binnen het normale bereik voor gezonde vrouwen vóór de overgang te blijven (6).
Klachten en persoonlijke last wegen bij de beoordeling daarom zwaarder dan één laboratoriumuitslag.
Is testosteron veilig voor vrouwen?
Testosteron in een lage dosering die via de huid wordt aangebracht, lijkt op korte termijn redelijk veilig. De meest voorkomende bijwerkingen zijn acne en extra gezichts- of lichaamsbeharing. Deze klachten zijn meestal mild en kunnen afnemen wanneer de dosering wordt aangepast (3).
Over gebruik langer dan ongeveer twee jaar weten we veel minder. Er zijn nog onvoldoende betrouwbare gegevens om met zekerheid te zeggen wat langdurig gebruik doet met het risico op hart- en vaatziekten en borstkanker. Vrouwen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten waren bovendien vaak uitgesloten van de onderzoeken.
Bij te hoge doseringen kunnen andere klachten ontstaan, zoals:
- een vettere huid en acne;
- meer gezichts- of lichaamsbeharing;
- haaruitval op het hoofd;
- een lagere stem;
- vergroting van de clitoris.
Een lagere stem en vergroting van de clitoris kunnen blijvend zijn. Dit komt vooral in beeld wanneer testosteronwaarden langdurig boven het normale vrouwelijke bereik uitkomen.
Injecties, implantaten en pellets worden door internationale richtlijnen afgeraden wanneer ze tot zulke hoge waarden kunnen leiden. Ook speciaal samengestelde hormoonproducten zijn niet automatisch veiliger of beter gedoseerd. De voorkeur gaat uit naar een gelijkmatige, lage dosering via de huid, met medische controle (6).
Wanneer kan een gesprek met de arts zinvol zijn?
Testosteron kan het bespreken waard zijn wanneer je na de overgang langdurig weinig seksueel verlangen hebt, daar zelf echt last van ervaart en andere mogelijke oorzaken zijn onderzocht. Soms wordt eerst gekeken of een behandeling met oestrogeen voldoende helpt, zeker wanneer er ook opvliegers, slaapproblemen, vaginale droogheid of pijn bij het vrijen bestaan.
Voor vrouwen in de perimenopauze is het bewijs beperkter. Een arts zal daarom altijd naar de persoonlijke situatie, medische voorgeschiedenis en mogelijke risico’s moeten kijken.
Wanneer een behandeling wordt gestart, adviseren richtlijnen om vooraf en tijdens het gebruik de testosteronwaarde te controleren. Ook moet na enkele maanden worden bekeken of er daadwerkelijk verbetering optreedt. Als er na ongeveer zes maanden geen duidelijk voordeel is, ligt doorgaan niet voor de hand (6).
Gebruik nooit op eigen initiatief testosteron van iemand anders of een dosis die voor mannen is bedoeld. Vrouwen hebben maar een klein deel van een gebruikelijke mannendosering nodig.
Wat betekende de FDA-bijeenkomst van 2026?
De bijeenkomst van de FDA laat vooral zien dat testosterongebruik bij vrouwen serieuzer wordt genomen. Er is behoefte aan producten die speciaal voor vrouwen zijn ontwikkeld, beter onderzoek naar de juiste dosering en duidelijkheid over de veiligheid op lange termijn.
De bijeenkomst leverde geen nieuwe goedkeuring of behandelrichtlijn op. Ook is de bewezen toepassing niet ineens uitgebreid naar vermoeidheid, brain fog, somberheid, spierverlies of dementie. De FDA wil juist dat deze onderwerpen beter worden onderzocht.
Dat is misschien minder spectaculair dan de enthousiaste verhalen die rondgaan, maar wel belangrijk. Vrouwen verdienen behandelingen die niet alleen veelbelovend klinken, maar ook goed onderzocht en passend gedoseerd zijn.
Is testosteron een wondermiddel of hype?
Testosteron is geen onzin en ook niet uitsluitend een mannelijk hormoon. Voor sommige vrouwen na de overgang met een aanhoudend en belastend verlies van seksueel verlangen kan een zorgvuldig begeleide behandeling echt verschil maken.
Tegelijk wordt testosteron momenteel aan een lange lijst klachten gekoppeld waarvoor het bewijs nog zwak of afwezig is. Meer energie, een beter humeur, een scherper geheugen, sterkere spieren en bescherming tegen dementie zijn geen bewezen effecten.
Testosteron is bovendien maar één onderdeel van het verhaal. Slaap, stress, voeding en beweging blijven belangrijk. Lees ook wat je zelf kunt doen om gezonder door de overgang te komen.
De eerlijkste conclusie ligt daarom ergens tussen wondermiddel en hype in. Testosteron heeft waarschijnlijk een waardevolle, maar voorlopig beperkte plaats bij overgangszorg. De komende onderzoeken moeten duidelijk maken of die plaats in de toekomst groter wordt.
Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Bespreek overgangsklachten en het gebruik van hormonen altijd met een arts.
