De overgang is een fase waar veel vrouwen doorheen moeten, maar waar verrassend weinig eerlijk over gesproken wordt. Terwijl sommige vrouwen er mild doorheen wandelen, worden anderen compleet omvergeblazen door opvliegers, slapeloze nachten, paniekgevoelens en hersenmist. In die zoektocht naar verlichting komt één behandeling steeds terug: hormoontherapie.
En precies daar is nu iets belangrijks gebeurd. In de Verenigde Staten besloot de FDA — de belangrijkste geneesmiddelenautoriteit — om de zwaarste waarschuwingen op hormoontherapie weg te halen. Een beslissing die in Amerika het nieuws haalde, terwijl het in Nederland bijna nergens voorbij kwam. Hoe kan dat, en wat betekent dit voor jou?
In dit artikel lees je wat er aan de hand is, waarom de nuance in Nederland nog ontbreekt, hoe het NRC dit duidde, en vooral: wanneer hormoontherapie in de overgang wél een verstandige en veilige keuze kan zijn.
De FDA maakt een opvallende draai
De FDA heeft de zwarte kaders (“black box warnings”) op veel middelen voor hormoontherapie verwijderd omdat die waarschuwingen volgens hen niet langer passen bij de huidige wetenschap. Ze waren gebaseerd op oudere gegevens uit de WHI-studie uit 2002, die vooral vrouwen onderzocht die gemiddeld 63 jaar waren en dus ver na de menopauze zaten (1).
De FDA stelt dat de risico’s veel genuanceerder liggen dan de oude waarschuwingen suggereerden en dat leeftijd, timing, dosering en vorm van toediening bepalend zijn (2).
In de VS werd dit groot nieuws. In Nederland bleef het stil — met één grote uitzondering.
Wat NRC hierover schreef
In NRC verscheen een uitgebreid stuk van wetenschapsjournalist Niki Korteweg, waarin precies die nuance werd uitgelegd. Zij beschreef dat moderne hormoontherapie veel veiliger is dan veel vrouwen jarenlang dachten, zeker wanneer het gaat om bio-identieke hormonen in pleisters, gels of sprays (3).
Tegelijkertijd benadrukte NRC dat hormonen geen wondermiddel zijn en niet bedoeld zijn als anti-aging of preventieve behandeling. Het gaat om zorg op maat, met oog voor timing, dosering en de individuele gezondheidssituatie. Dat sluit naadloos aan bij internationale richtlijnen (4).
Wat betekent het FDA-besluit voor Nederland?
Formeel verandert er niets. De FDA beslist voor de Verenigde Staten; in Europa wordt gekeken naar het EMA en het Nederlandse CBG. Toch is deze ontwikkeling ook voor Nederlandse vrouwen relevant. De kritiek op de interpretatie van de WHI-studie is namelijk breed gedragen in de wetenschappelijke literatuur (5).
De oude angst voor hormonen — de reden waarom zoveel vrouwen jarenlang geen passende hulp kregen — blijkt voor een deel niet terecht, wanneer je kijkt naar vrouwen die jonger zijn, kort in de menopauze zitten en moderne middelen gebruiken (2).
Het FDA-signaal geeft dus vooral beweging: er komt meer ruimte voor nuance en betere informatie.
Wanneer hormoontherapie in de overgang wél een verstandige keuze is
Uit grote onderzoeken blijkt dat hormoontherapie in de overgang vooral effectief én veilig is wanneer je ermee begint binnen tien jaar na je laatste menstruatie of vóór je zestigste (2). In die periode reageert je lichaam gunstiger op oestrogenen, waardoor de balans tussen voordelen en risico’s positief uitvalt.
Veel vrouwen ervaren dat klachten zoals opvliegers, nachtzweten, stemmingswisselingen, gewrichtspijn en hersenmist sterk verbeteren. Daarnaast remt hormoontherapie ook het versnelde botverlies dat in de eerste jaren na de overgang optreedt, wat internationaal gezien één van de meest onderzochte voordelen is (5).
De vorm van hormoontherapie speelt ook een grote rol. Transdermale vormen — zoals pleisters of gel — zijn veiliger voor de bloedvaten dan orale oestrogeenpillen (4). Vaginale oestrogenen werken vooral lokaal en geven nauwelijks systemisch risico.
Waarom hormonen geen universele preventie of anti-aging zijn
Ondanks de aandacht in de media betekent de FDA-beslissing niet dat hormoontherapie in de overgang nu een preventieve behandeling wordt tegen hartziekten, dementie of kanker. De grote richtlijnen benadrukken dat hormonen vooral bedoeld zijn voor vrouwen met klachten en niet gestart moeten worden “voor de zekerheid” (4).
Factoren zoals roken, overgewicht, trombose in de voorgeschiedenis of erfelijke belasting blijven belangrijk in de medische afweging.
Lees ook: Waarom leefstijl hét verschil maakt in de overgang
Waarom deze discussie zo belangrijk is voor vrouwen
Jarenlang kregen vrouwen te horen dat overgangsklachten nu eenmaal bij het leven horen, of dat hormonen gevaarlijk zijn. De combinatie van het FDA-signaal en het NRC-artikel laat zien dat dat beeld aan vernieuwing toe is. Niet omdat hormonen voor iedereen geschikt zijn, maar omdat vrouwen betere informatie verdienen.
Echte keuzes kun je alleen maken als je weet hoe het zit — zonder angst en zonder overselling.
Hormoontherapie in de overgang is geen wondermiddel. Maar het is wél een bewezen effectieve behandeling die voor veel vrouwen het verschil kan maken tussen overleven en weer léven.
