Grote webwinkels haalden deze week tientallen populaire koptelefoons uit de schappen na een alarmerend Europees onderzoek. Van Razer tot Bose, van kinderkoptelefoons tot premium headsets — bijna geen enkel model bleek vrij van chemische stoffen. Welke schadelijke stoffen in koptelefoons troffen ze aan? Hoe groot is het risico écht? En wat kun jij doen?
Wat is er precies gevonden?
Het begon met een rapport dat gepubliceerd werd door Europese consumentenorganisaties in samenwerking met de EU. Onderzoekers namen 81 populaire koptelefoons en oordopjes onder de loep — modellen die in de schappen liggen bij Bol.com, MediaMarkt, Coolblue en HEMA. Merken als Apple, JBL, Bose, Samsung, Razer en Sennheiser passeerden de revue (1).
De uitkomst was zorgwekkend: in 100% van de geteste producten werden schadelijke stoffen aangetroffen. De stof die het meest de aandacht trekt is bisfenol A, beter bekend als BPA — dezelfde stof die inmiddels verboden is in voedingsverpakkingen. Maar er doken ook ftalaten, gechloreerde paraffines en brandvertragers op in de meetresultaten (2).
Wat is BPA en waarom is het zorgwekkend?
BPA (bisfenol A) is een chemische stof die al decennialang wordt gebruikt in de productie van plastic en metalen verpakkingen. Onderzoek wijst uit dat de stof het lichaam kan binnendringen en de hormoonhuishouding kan verstoren. Zo wordt BPA in verband gebracht met een verzwakt immuunsysteem, onvruchtbaarheid, allergische huidreacties en, bij kinderen, een negatieve invloed op de ontwikkeling van het zenuwstelsel (3).
Zo ernstig dat het gebruik van BPA in voedselverpakkingen per 20 januari 2025 officieel verboden is in de EU. Maar voor koptelefoons bestond er tot nu toe geen specifieke regelgeving. De onderzoekers pasten hiervoor de normen voor kleding toe — met een correctie, omdat een koptelefoon een kleiner huidoppervlak aanraakt dan een kledingstuk (1)
Lees ook: Je dagelijkse dosis gif: ontsnap aan het cocktail-effect
Hoe komen die stoffen in je lichaam?
De oorkussens van een koptelefoon zitten direct tegen de huid — uren achter elkaar, soms zelfs ’s nachts als mensen met een koptelefoon in slaap vallen. Precies via die zachte, huidaanrakende onderdelen kunnen de stoffen in het lichaam terechtkomen. Dat risico neemt toe bij intensief gebruik: wie zweet tijdens het gamen of sporten, geeft de chemische stoffen een makkelijker doortocht (2).
Toxicologen zijn verdeeld over de ernst van het risico. Eén expert benadrukt dat het theoretisch klopt dat stoffen via de huid kunnen binnendringen, maar dat er tot nu toe nooit is gemeten of die stoffen ook daadwerkelijk terugkeren in het bloed of de urine van zware koptelefoon gebruikers. Zijn boodschap: voorlopig geen paniek, maar wees voorzichtig. Focus je vooral op je voeding als het gaat om BPA-blootstelling (2).
Lees ook: PFAS in smartwatch polsbandjes. Dit moet je weten!
De slechtste en beste modellen
Twee modellen scoorden zo slecht dat ze in de hoogste risicocategorie terechtkwamen: de Razer Kraken V3 (2021) en de HyperX Cloud III (2023). Beide gaming headsets bevatten te hoge concentraties zorgwekkende stoffen, zowel in de interne componenten als in de oorkussens. Ook de Sennheiser Momentum Wireless 4, Bose QuietComfort Headphones, Logitech G733 en SteelSeries Arctis Nova 5 scoren zorgwekkend (4).
Bijzonder verontrustend is dat ook kinderkoptelefoons niet vrijuit gaan. De Paw Patrol-koptelefoon die via een externe verkoper bij MediaMarkt werd aangeboden, scoort slecht op de oorkussens. En zelfs een Nijntje-headset van HEMA bleek bisfenolen te bevatten boven de onderzochte norm — al zijn de oorkussens daar wél veilig bevonden (1, 4).
Er is ook goed nieuws: ongeveer 70% van de geteste modellen wordt uiteindelijk als veilig beoordeeld. De Apple AirPods Pro (2e generatie) en zelfs een betaalbare Pokémon Kids Headphones van de Action scoren goed. Veiligheid is dus niet altijd een kwestie van prijs (2).
Wat deden de winkels?
Nadat het AD het rapport onder de aandacht bracht, reageerden webwinkels snel. Bol.com en MediaMarkt haalden de slechtst scorende modellen direct offline. Coolblue stopte met de verkoop van de Razer- en HyperX-varianten, en ook Alternate trok de Razer Kraken V3 terug. HEMA haalde de Nijntje-koptelefoon uit het assortiment. Winkels als Amazon en Action kondigden aan nader onderzoek te doen (4).
Ook de Consumentenbond liet van zich horen. De bond waarschuwt voor langdurig huidcontact en geeft praktische tips: draag een koptelefoon niet om je nek als je hem niet gebruikt, en stop het snoer absoluut niet in je mond (2).
Wat kun jij doen?
Je hoeft je koptelefoon niet direct de deur uit te doen, maar een beetje bewustzijn kan geen kwaad. Dit zijn de belangrijkste praktische tips:
- Controleer de lijst. Ga na of jouw model op de lijst van slecht scorende koptelefoons staat. Het Algemeen Dagblad heeft een volledig overzicht gepubliceerd met alle 81 geteste modellen en hun score.
- Neem pauzes. De risico’s zijn het grootst bij intensief, langdurig gebruik. Plan regelmatig pauzes, zeker tijdens het gamen of sporten.
- Slaap er niet mee. Gebruik je koptelefoon niet terwijl je slaapt — dat geldt zowel voor je eigen gezondheid als voor de levensduur van het apparaat.
- Let op zweten. Vocht helpt chemische stoffen de huid binnendringen. Draag je koptelefoon niet tijdens intensief sporten als je een model hebt dat minder goed scoort.
- Wees extra voorzichtig met kinderen. Kinderen zijn gevoeliger voor hormoonverstorende stoffen. Controleer kinderkoptelefoons altijd extra zorgvuldig en beperk het dagelijkse gebruik.
Lees ook: PFAS in je bloed! Verlaag deze ‘forever chemicals’ in 5 stappen
Geen paniek, wel bewust
De individuele risico’s zijn bij normaal gebruik waarschijnlijk klein. Maar de combinatie van meerdere chemische stoffen, dagelijks gebruik en direct huidcontact is iets om serieus te nemen. En hoe meer bronnen van blootstelling je hebt — van smartwatches tot koptelefoons — hoe meer het bij elkaar optelt.Dit onderzoek laat ook zien dat er een groot gat zit in de Europese regelgeving. Er zijn geen specifieke normen voor chemische stoffen in koptelefoons. Dat moet veranderen. Totdat dat gebeurt, is bewust omgaan met je spullen de beste bescherming die je hebt (1, 2)
