Je voelt je gezond, hebt geen klachten en bent misschien nog relatief jong. Waarom zou je je dan druk maken om je hart? Precies daarin lijkt een blinde vlek te zitten. Nieuw Nederlands onderzoek onder ruim 3.000 volwassenen laat zien dat veel mensen het belangrijk vinden om risico’s op een hartinfarct vroeg te ontdekken, maar tegelijkertijd pas in actie komen wanneer er klachten ontstaan. Opvallend genoeg is een hartinfarct voor veel Nederlanders helemaal niet zo ver weg: bijna de helft heeft er zelf een meegemaakt of kent iemand in de directe omgeving die een hartinfarct heeft gehad. Toch schatten veel mensen hun eigen risico laag in. Vooral bij jongvolwassenen is het verschil tussen hoe zij hun risico inschatten en wat zij daadwerkelijk doen voor hun hartgezondheid opvallend groot.
Vandaag is het Wereld Hart Dag
Vandaag, 29 september, is het Wereld Hart Dag. Elk jaar vraagt de World Heart Federation op deze dag wereldwijd aandacht voor hart- en vaatziekten. De campagne van 2026 heeft als thema Don’t Miss a Beat en benadrukt dat hart- en vaatziekten soms lange tijd onopgemerkt kunnen blijven. De organisatie wil mensen bewust maken van signalen én van het belang van preventie. (1)
In Nederland wordt Wereld Hart Dag ook gekoppeld aan Dress Red Day, waarmee de Hartstichting aandacht vraagt voor hart- en vaatziekten bij vrouwen. (2)
Juist op deze Wereld Hart Dag verschijnen nieuwe cijfers over hoe Nederlanders naar hun eigen hartgezondheid kijken. En die laten zien dat we preventie belangrijk vinden, maar daar lang niet altijd naar handelen.
Onderzoek onder ruim 3.000 Nederlanders
Het onderzoek werd in augustus 2026 uitgevoerd in opdracht van farmaceutisch bedrijf Amgen. Aanleiding voor het onderzoek is Wereld Hart Dag op 29 september, waarop wereldwijd aandacht wordt gevraagd voor hart- en vaatziekten en hartgezondheid. In totaal deden 3.173 Nederlanders van 18 jaar en ouder mee, met minimaal 250 respondenten per provincie. Volgens de onderzoekers zijn de resultaten representatief voor Nederlanders van 18 jaar en ouder en op provincieniveau. (3)
Er is gekeken naar kennis over hartinfarcten, de inschatting van het eigen risico, leefstijl, preventieve controles en contact met de huisarts. Juist uit die combinatie komt een duidelijke tegenstelling naar voren: veel Nederlanders zeggen risico’s graag vroeg te willen kennen, maar wachten in de praktijk toch vaak tot er klachten ontstaan.
Bijna de helft heeft een hartinfarct van dichtbij meegemaakt
Een hartinfarct is voor veel Nederlanders geen ver-van-hun-bedshow. 43% kent iemand in de directe omgeving die een hartinfarct heeft gehad en 6% heeft er zelf een gehad. Toch vertaalt die nabijheid zich niet automatisch naar een hoge inschatting van het persoonlijke risico. (3)
Slechts 14% van de Nederlanders schat de kans om ooit zelf een hartinfarct te krijgen als groot of zeer groot in, terwijl 25% die kans juist klein of zeer klein vindt (3). Dat maakt de resultaten extra interessant: hartinfarcten komen voor veel mensen dichtbij, maar toch lijkt het risico gemakkelijk iets dat vooral anderen treft.
Veel mensen komen pas in actie als er klachten ontstaan
69% van de Nederlanders vindt het belangrijk om risico’s op een hartinfarct vroegtijdig in beeld te krijgen, zelfs als de uitkomst confronterend kan zijn. Toch laat slechts 33% zich minimaal één keer per jaar preventief controleren. Nog eens 19% doet dit af en toe, terwijl een kwart zich helemaal niet preventief laat controleren en dat ook niet van plan is. (3)
Op de vraag wat mensen het meest zou aanzetten om daadwerkelijk iets voor hun hartgezondheid te doen, staat één antwoord bovenaan: klachten krijgen. Dat antwoord geeft 32% van de Nederlanders. Een waarschuwing of advies van de huisarts volgt met 20% en een gratis gezondheidscheck in de buurt met 17%. (3)
Daar zit een belangrijk probleem. Risicofactoren voor hart- en vaatziekten geven lang niet altijd klachten. Een hoge bloeddruk of verhoogd cholesterol kunnen bijvoorbeeld lange tijd aanwezig zijn zonder dat je daar iets van merkt. Belangrijke risicofactoren voor een hartinfarct zijn onder meer roken, hoge bloeddruk, hoog cholesterol, overgewicht en diabetes. Ook leeftijd en erfelijke aanleg spelen een rol. (4)
Cardioloog Bas Hamer vindt vooral de kloof tussen verantwoordelijkheid en gedrag opvallend. “85% van de Nederlanders voelt zich wel verantwoordelijk voor de eigen gezondheid, maar handelt daar eigenlijk niet naar.” Volgens hem is vroeg inzicht belangrijk, juist omdat risicofactoren vaak ongemerkt aanwezig kunnen zijn.
Een kwart wil zich niet preventief laten controleren
Van alle Nederlanders laat 25% zich niet preventief controleren en is dat ook niet van plan. Binnen die groep zegt 46% dat zo’n controle zonder klachten onnodig voelt. Nog eens 18% geeft aan pas door het invullen van de vragenlijst te hebben ontdekt dat zo’n preventieve controle mogelijk is. (3)
Ook het gesprek met de huisarts wordt lang niet altijd gevoerd. Slechts 31% heeft weleens met een huisarts gesproken over het eigen risico op een hartinfarct. 23% heeft dat nog niet gedaan, maar is het wel van plan. 43% heeft zo’n gesprek niet gehad en is dat ook niet van plan. Het ontbreken van klachten is opnieuw de meest genoemde reden. Daarnaast heeft ruim een kwart er simpelweg nooit aan gedacht en vindt 18% zichzelf te jong. (3)
Vooral jongvolwassenen onderschatten hun risico
Juist bij de groep van 18 tot 39 jaar ontstaat een opvallend beeld. 32% van hen schat de kans om ooit een hartinfarct te krijgen klein of zeer klein in. Meer dan de helft, 52%, zegt zich liever helemaal niet bezig te houden met de kans op een hartinfarct. (3)
Ook preventieve controles zijn in deze leeftijdsgroep veel minder gebruikelijk. Van de 18- tot 39-jarigen laat slechts 13% zich regelmatig preventief controleren. Bij de 40- tot 59-jarigen is dat 28% en bij mensen van 60 jaar en ouder 59%. Van de jongste groep zegt 37% zich niet preventief te laten controleren en dat ook niet van plan te zijn. (3)
Hamer plaatst daar wel een belangrijke kanttekening bij: het risico op een hartinfarct is bij 18- tot 39-jarigen gelukkig ook daadwerkelijk lager. Toch vindt hij het verstandig om ook in die groep eens bloeddruk, cholesterol en bloedglucose te laten controleren.
Toch wordt het interessanter wanneer je kijkt naar het gedrag dat dezelfde groep rapporteert.
Jong en gezond? Het gedrag vertelt soms iets anders
Onder de 18- tot 39-jarigen zegt 63% minstens wekelijks langer dan acht uur per dag te zitten, 63% regelmatig veel stress te ervaren, 63% minstens wekelijks bewerkt voedsel of snacks te eten in plaats van een maaltijd en 61% veel zout te eten. Deze percentages liggen duidelijk hoger dan bij mensen van 60 jaar en ouder. (3)
Ook slaap speelt een rol bij hartgezondheid. Eerder schreven we op Leefstijl Magazine al over de relatie tussen slaapduur en het risico op hart- en vaatziekten.
Daarnaast zegt 33% van de jongvolwassenen niet bang te zijn voor een hartinfarct omdat zij naar eigen zeggen ‘supergezond’ leven. Bij 60-plussers is dat 13%. Tegelijkertijd wacht de helft van de 18- tot 39-jarigen bij klachten liever even af voordat zij naar de huisarts gaan. (3)
Die cijfers betekenen natuurlijk niet dat jonge volwassenen massaal een hoog risico op een hartinfarct hebben. Wel laten ze zien dat het beeld dat mensen van hun eigen gezondheid hebben niet altijd overeenkomt met hun gedrag.
De belangrijkste risico’s op een hartinfarct zijn bekend
Nederlanders herkennen sommige risicofactoren behoorlijk goed. Hoge bloeddruk wordt door 55% genoemd als een factor die de kans op een hartinfarct verhoogt, gevolgd door hoog cholesterol met 50%, roken met 45% en overgewicht met 43%. Stress wordt door 25% genoemd, ongezond eten door 18%, alcohol door 17% en weinig bewegen door 16%. (3)
Volgens Hamer worden vooral roken en overgewicht nog te vaak onderschat. “Roken is by far de belangrijkste risicofactor,” zegt hij. Ook wijst hij op de risico’s die met overgewicht kunnen samenhangen, zoals hoge bloeddruk, slaapapneu en diabetes type 2.
Ook andere factoren verdienen aandacht. Mensen met diabetes hebben bijvoorbeeld een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Erfelijkheid kan eveneens een rol spelen, bijvoorbeeld wanneer hart- en vaatziekten op jonge leeftijd in de familie voorkomen of wanneer iemand erfelijk een sterk verhoogd cholesterol heeft. (4, 5)
Het opvallende verschil tussen willen en doen
Misschien is dat uiteindelijk wel de interessantste boodschap uit het onderzoek: Nederlanders lijken preventie helemaal niet onbelangrijk te vinden. 85% voelt zich verantwoordelijk voor de eigen gezondheid en 69% vindt het belangrijk om risico’s op een hartinfarct vroegtijdig in beeld te krijgen. Tegelijkertijd blijft daadwerkelijk preventief handelen achter. (3)
Dat zie je ook bij de bereidheid om gezondheidschecks te doen. Van de Nederlanders zegt 75% gebruik te willen maken van een gratis bloeddrukmeting in de buurt, 77% van een cholesterolmeting en 76% van een bloedsuikermeting. Meer dan de helft vindt bovendien dat er in Nederland te weinig aandacht is voor het voorkomen van een hartinfarct. (3)
We vinden preventie dus belangrijk, maar zolang we ons goed voelen, stellen we actie gemakkelijk uit. Dat is menselijk, maar juist bij risicofactoren die je niet voelt kan het een valkuil zijn.
Je kunt je prima voelen én een risicofactor hebben
Een hartinfarct ontstaat meestal doordat een kransslagader verstopt raakt. Vaak ligt daar een jarenlang proces van slagaderverkalking aan ten grondslag. Een verhoogd cholesterol en hoge bloeddruk kunnen daarbij een rol spelen zonder dat iemand daar duidelijke klachten van ervaart. (4)
Dat betekent overigens niet dat iedere gezonde twintiger of dertiger voortdurend medische onderzoeken nodig heeft. Welke controles zinvol zijn, hangt af van onder andere leeftijd, medische voorgeschiedenis, familiegeschiedenis en andere persoonlijke risicofactoren. Hebben bijvoorbeeld ouders, broers of zussen op relatief jonge leeftijd een hartinfarct gehad, dan is het verstandig om dat met de huisarts te bespreken. (4)
Op de vraag wanneer preventief meten zinvol is, noemt Hamer als praktische vuistregel om ergens tussen het 30e en 35e levensjaar eens bloeddruk, cholesterol en bloedglucose te laten controleren. Hij noemt die leeftijd zelf “een beetje arbitrair”, maar benadrukt dat vroeg inzicht belangrijk is wanneer er daadwerkelijk een risicofactor wordt gevonden. Zijn advies voor mensen die zich gezond voelen en geen klachten hebben is simpel: “Rook niet, check je cholesterol en bloeddruk en laat je glucose een keer meten.”
Wat kun je zelf doen voor je hart?
Een gezond hart draait niet om één perfecte gewoonte. Niet roken, voldoende bewegen, gezond eten en aandacht hebben voor risicofactoren zoals hoge bloeddruk en diabetes kunnen helpen om het risico op hart- en vaatziekten te verkleinen. Ook je familiegeschiedenis is relevant. Twijfel je over je persoonlijke risico of komen hart- en vaatziekten op jonge leeftijd in je familie voor, bespreek dit dan met je huisarts. (4, 5)
Opvallend: steeds meer mensen vragen het aan AI
Een opvallend detail uit het onderzoek is dat 17% van de Nederlanders AI-tools zoals ChatGPT gebruikt als informatiebron over hartinfarcten. Onder 18- tot 39-jarigen loopt dat op tot 26%. De huisarts of specialist blijft overigens de meest genoemde informatiebron, gevolgd door websites zoals de Hartstichting en Thuisarts.nl. (3)
De meeste AI-gebruikers lijken informatie niet volledig blind te volgen. 46% zegt de informatie altijd bij een arts te controleren en 40% gebruikt AI vooral als eerste oriëntatie. Toch zegt 13% de informatie volledig te vertrouwen en er ook naar te handelen. (3) Dat onderstreept waarom betrouwbare gezondheidsinformatie belangrijk blijft: online informatie kan helpen om je ergens in te verdiepen, maar vervangt geen persoonlijke medische beoordeling.
Over de campagne
Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van Amgen, dat rond Wereld Hart Dag met de bewustwordingscampagne ‘Dit wil je niet missen’ aandacht vraagt voor de risicofactoren van een hartinfarct en het belang van tijdig inzicht in het persoonlijke risico. De campagne maakt dele uit van het platform Verstop je niet, waar onder andere ervaringsverhalen worden gedeeld van mensen die en hartinfarct hebben meegemaakt. (3)
Hartinfarct voorkomen begint niet pas bij klachten
Het thema van Wereld Hart Dag 2026, Don’t Miss a Beat, past opvallend goed bij de Nederlandse onderzoeksresultaten. We willen best goed voor ons hart zorgen en veel mensen vinden het belangrijk om risico’s vroeg te ontdekken. Maar zolang we ons gezond voelen, stellen we actie gemakkelijk uit. (1, 3)
Misschien is dat wel de belangrijkste boodschap van vandaag: een gezond hart begint niet met bang zijn voor een hartinfarct. Het begint met weten welke risicofactoren voor jou relevant zijn en daar niet pas over nadenken wanneer je lichaam klachten geeft.
