De berichten over giftige stoffen in kleding van Shein drongen de afgelopen jaren door tot het grote publiek. Slippers die 325 keer de wettelijk toegestane hoeveelheid weekmakers bevatten. Regenjassen vol hormoonverstorende stoffen. Schokkende cijfers, maar ze wekten ook een logische vervolgvraag: hoe zit het dan met de rest van onze kleding?Het eerlijke antwoord is genuanceerder dan veel koppen doen vermoeden. Giftige stoffen in kleding zijn geen uitzonderlijk fenomeen, ze zijn onderdeel van hoe kleding wordt gemaakt. De vraag is niet óf ze erin zitten, maar welke, hoeveel, en wat dat voor jou betekent.
Waarom zit er zoveel in kleding?
Van ruwe vezel tot afgewerkt kledingstuk doorloopt textiel tientallen productiestappen. Bij elke stap komen chemicaliën kijken: bestrijdingsmiddelen tijdens de teelt van katoen, bleek- en verfstoffen tijdens de verwerking, en chemische behandelingen die kleding kreukvrij, waterafstotend of geurwerend maken.
Synthetische stoffen zoals polyester, nylon en acryl zijn op zichzelf al chemisch van aard, ze worden gemaakt van aardolie. Om ze daarna de gewenste eigenschappen te geven, zoals sneldrogend, anti-transpirant of waterafstotend, worden er extra chemicaliën aan toegevoegd. Meer dan 60% van alle kleding die tegenwoordig wordt gemaakt, bestaat uit dit soort synthetische materialen (1).
Welke giftige stoffen zitten er in kleding?
Er zijn een paar groepen chemische stoffen die regelmatig opduiken in onderzoek naar kleding.
Ftalaten zijn weekmakers die kunststoffen flexibel maken. Ze worden gebruikt in synthetische kleding, schoenen en accessoires. Ftalaten kunnen hormoonverstorend werken en zijn in verband gebracht met effecten op het voortplantingssysteem, de lever en de schildklier. Juist in producten van buiten de EU, zoals Shein, worden soms sterk verhoogde concentraties gevonden. Het Pointer-onderzoek uit 2024 vond ftalaatniveaus die de Europese norm 170 tot 325 keer overschreden (2).
PFAS worden gebruikt om kleding water- en vuilafstotend te maken, denk aan regenkleding, outdoorjassen en sportkleding. PFAS staan ook bekend als ‘forever chemicals’ omdat ze nauwelijks afbreken in het milieu en zich ophopen in het menselijk lichaam. Het RIVM heeft PFAS als groep aangemerkt als Zeer Zorgwekkende Stof, met mogelijke verbanden met effecten op het immuunsysteem, de lever, de voortplanting en mogelijk kanker bij langdurige blootstelling (3).
Formaldehyde wordt toegevoegd om kleding kreukvrij en schimmelbestendig te houden. De stof kan huidirritatie, oogklachten en luchtwegproblemen veroorzaken. Sinds 2004 wordt het door de WHO als bewezen kankerverwekkend beschouwd voor de keel en neusholten (4).
Azo-kleurstoffen worden gebruikt voor felle en donkere kleuren. Sommige azo-kleurstoffen kunnen in contact met huid afbreken tot aromatische amines, stoffen met mogelijk kankerverwekkende eigenschappen. Bepaalde amines zijn in Europa verboden in kleding die direct met de huid in contact komt.
Shein versus Europese merken
Een veelgestelde vraag na de Shein-berichten was: is kleding van H&M, Zara en Primark dan wel veilig? Pointer Checkt onderzocht het in 2025. Alle geteste kledingstukken van H&M, Zara en Primark bleven binnen de Europese wettelijke grenswaarden. In een H&M-shirt werd wel een kleine hoeveelheid NPEO gevonden, een hormoonverstorende stof, maar ruimschoots onder de toegestane limiet (5).
Het verschil zit hem in regelgeving. Europese bedrijven moeten voldoen aan de REACH-verordening, die vastlegt welke stoffen in kleding zijn toegestaan en in welke concentraties. Shein en vergelijkbare platformen die direct vanuit China aan Nederlandse consumenten leveren, vallen grotendeels buiten deze regelgeving. Zij exporteren hun producten rechtstreeks, zonder een EU-vestiging, waardoor Europese veiligheidseisen niet of nauwelijks gehandhaafd kunnen worden (1).
Dat Europese merken binnen de normen blijven, betekent overigens niet dat er geen vragen zijn. Toxicologen wijzen erop dat normen per stof worden vastgesteld, terwijl consumenten dagelijks worden blootgesteld aan een mix van stoffen tegelijkertijd. Wat het zogenaamde cocktaileffect op lange termijn doet, is nog onvoldoende onderzocht.
Het probleem met synthetische kleding
Los van de chemicaliën die worden toegevoegd, zijn er ook vragen over synthetische vezels zelf. Polyester en nylon laten bij het dragen en wassen microplastics los, kleine plastic deeltjes die via het waswater in het milieu terechtkomen en inmiddels worden teruggevonden in drinkwater, voedsel en menselijk bloed.
Daarnaast absorbeert de huid bij warmte en zweet stoffen sneller. Dat maakt sportkleding en ondergoed van synthetisch materiaal extra relevant om bij stil te staan. Onderzoek van de Universiteit van Birmingham toonde aan dat PFAS via de huid worden opgenomen, waarbij bij langere blootstelling tot 38% van bepaalde PFAS-verbindingen door de huid werd geabsorbeerd (6).
Wat kun je zelf doen?
Volledig vermijden is vrijwel onmogelijk, en dat hoeft ook niet het doel te zijn. Maar een paar bewuste keuzes maken een verschil.
- Koop bij voorkeur bij Europese merken of webshops met een EU-vestiging. Die zijn gebonden aan REACH-wetgeving en worden gecontroleerd.
- Kies waar mogelijk voor natuurlijke materialen zoals katoen, linnen, wol of hennep. Die hebben minder chemische behandelingen nodig dan synthetische stoffen. Biologische varianten, herkenbaar aan het GOTS-keurmerk, bieden extra zekerheid.
- Kijk bij regenkleding en outdoorjassen naar PFAS-vrije alternatieven. Steeds meer merken stappen over op PFAS-vrije waterafstotende coatings.
- Was nieuwe kleding altijd voor het eerste gebruik. Dat verwijdert een deel van de achtergebleven chemicaliën, en hoe vaker een kledingstuk is gewassen, hoe minder stoffen er nog in zitten. Meer over hoe je dat het beste aanpakt, lees je hier: Waarom je nieuwe kleding altijd moet wassen voor gebruik.
Tot slot
Giftige stoffen in kleding zijn een reëel onderwerp, maar verdienen nuance. Europese kleding valt doorgaans binnen de veiligheidsnormen, maar die normen zijn gebaseerd op individuele stoffen, terwijl we in de praktijk aan combinaties worden blootgesteld. Bewuster kopen, liever natuurlijk dan synthetisch, en nieuwe kleding altijd wassen: dat zijn de meest effectieve stappen die je nu al kunt zetten.
